پایگاه جامع اطلاع رسانی پزشکی ایران سلامت
بخش های عمومی

 آگهي
-->

  صفحه نخست | انجمن هاي بحث و گفتگو | تلكس خبري | مقالات | اطلاعات دارويي

  ارتباط با ما | راهنما | وبلاگ مديريت | درباره مدير سايت

     
 

پايگاه های سلامت

 سلامت قلب و عروق
 روانشناسی و سلامت روان
 فشارخون بالا
 دیابت
 بیماریهای دستگاه گوارش
 التهاب مفصل
 سلامت استخوان
 کمردرد
 چربی بالای خون
 آسم و آلرژی
 سرطان پستان
 بارداری و تنظیم خانواده
 ناتوانی جنسی
 تشنج و صرع
 چاقی لاغری
 تغذیه سالم
 طب ورزشی
 سرطان
 پوست و زیبائی
 اعتیاد-دخانیات-الکل
 حاملگی های ناموفق- ناباروری
 سلامت جنسی
 سلامت زنان
 کودکان- والدین
 سلامت مردان
 درمانگاه
 طب مکمل
 
 آگهي
علت تشکیل سنگ کلیه : دکتر شهریار کهن زاد
مولف : ----
منبع : ----
نام ناظر : ----
1386/12/24
ارسال اين صفحه به دوستان      صفحه چاپي

سنگ هاي ادراري از شايع ترين و بعضاً عارضه دارترين بيماري هاي اورلژي محسوب مي شوند. اين بيماري يكي از قديمي ترين معضلات جوامع بدوي انساني بوده است؛ و حكما در باب آن بسيار نگاشته اند. مختصري كه پيشرو داريد، بنا دارد شما را از علايم سنگ و اقداماتي كه براي تسهيل دفع آن لازم است، آگاه سازد. با عنايت به اشاراتي كه در باب چند و چون سنگ سازي خواهد شد، اميد است با تمهيداتي بتوان از ميزان شيوع اين بيماري كاست. ساده نگاري اصلي است كه در نگارش رعايت شده است.

با اين وجود بعضاً اصطلاحات و لغاتي وجود دارند كه نيازمند توضيح هستند. در پايان پانوشتي جمع آوري شده كه قابل مراجعه است.
بي اغراق جراحي سنگ هاي ادراري از ابتدايي ترين اقدامات بشر دراين زمينه است. به علاوه، همانطور كه از سوگندنامه بقراط برمي آيد. پيداست كه لااقل در روزگار اين حكيم تخصص مخصوصي در اين زمينه بين حكما رايج بوده است. چرا كه بقراط درمان جراحي سنگ ها را در حيطه افرادي كه در اين زمينه تجربه دارند قرار مي دهد.
در گذشته، همانطور كه امروز در كشورهاي توسعه نيافته ديده مي شود، شيوع سنگ هاي مثانه بسيار زياد بوده است. اين سنگ ها در كليه ها ساخته مي شدند، به مثانه مي رسيدند، و به مرور زمان بزرگ مي شدند و علايم انسدادي شديدي ايجاد مي كردند.
با گسترش شهرنشيني شيوع سنگ هاي مثانه كاهش پيدا كرده است و سنگ هاي كليه بيشتر ديده مي شوند. همانطور كه قبلاً گفته شد، اين سنگ ها درحال حاضر بخصوص در كودكان كشورهاي جهان سوم ديده مي شوند. نوع تغذيه و كمبود آب از علل بارز اين واقعيت آماري به حساب مي آيد.
منظور از سنگ ادراري چيست؟
حتي سنگ هاي كوچك نيز در دستگاه ادراري ساخته و پرداخته مي شوند. يعني تمام آنها داراي داربستي هستند كه درماده يي موسوم به «آپاتيت» محصور است (درست مثل قرارگيري ميله هاي آهن در بتون). لابه لاي آنها را بلورهاي مختلف پر مي كنند. نحوه قرارگيري بلورها را به حلقه هاي رشدي تنه درختان تشبيه مي كنند.
درحال حاضر مشخص نيست كه تشكيل داربست مقدم به رسوب بلورها باشد. عده يي اين دو را داراي يك رابطه دوجانبه تنگاتنگ و مكمل و تأثيرگذار بر يكديگر مي دانند.
نحوه تشكيل سنگ ادراري چگونه است؟
در سنگ سازي عوامل گوناگوني درگيرند. فرضيات زير در باب نحوه تكوين و تشكيل سنگ هاي ادراري بيشتر مورد توجه قرار دارند:
۱ـ فرضيه اشباع بيش از حد و تبلور
اگر تراكم اسيد اوريك يا اسيد آمينه سيستين در ادرار اسيدي زياد باشد، سنگ هايي از اين نوع تشكيل مي شوند، يعني تراكم بيش از حد يك ماده مؤثر در سنگ سازي، زمينه را براي تبلور آن ماده و تشكيل سنگي از آن جنس مهيا مي سازد. همانطور كه ذكر شد، سنگ هاي اسيداوريكي و يا سيستيتي به اين ترتيب شكل مي گيرند.
باكتري هايي مثل «پروتئوس» قادرند آنزيم هايي (enzyme) (۱) ترشح كنند كه ادرار را تجزيه مي كنند. اين آنزيم ها اوره ادرار را مي شكنند و در نتيجه محيط را قليايي مي كنند. در يك ادرار قليايي شرايط به نفع رسوب بلورهاي مخصوصي موسوم به «فسفات آمونيم منيزيم» چرخش پيدا مي كند نتيجه امر تشكيل سنگ هايي است كه اصطلاحاً به «سنگ هايي عفوني» يا «اســـترووايت» (۲) (Struvite) معروفند:
سه نوع از پنج نوع سنگ ادراري با فرايندي كه ذكر شد تشكيل مي شوند.
۲ـ فرضيه عوامل بازدارنده
علاوه بر فرضيه اشباع بيش ازحد و تبلور، بايد به وجود مواد و عوامل بازدارنده نيز توجه كرد. يعني پس از تشكيل و تكوين هسته ابتدايي، در نبود عوامل بازدارنده، سنگ رشد مي كند و بزرگ مي شود.
در بين معروفترين موادي كه از تبلور سنگ جلوگيري مي كنند، مي توان به سيترات و منيزيم اشاره كرد.
۳ـ فرضيه داربست+ هسته اوليه
گاهي پروتيين هاي ادرار نقش داربستي را دارند كه بلورهاخود را بدان بند مي كنند و مستقر مي شوند.

در مرحله بعد، هسته ابتدايي تشكيل مي شود و با فرايندي كه ذكر شد سنگ رشد مي كند و بزرگ مي شود.
۴ـ اپي تاكسي
اپي تاكسي فرضيه يي است كه اساس آن به همگني و سازگاري بلورها استوار است. يعني بعد از تكوين هسته بلورين ابتدايي، كه در اصطلاح آن را «لاتس» مي گويند، به شرط وجود سازگاري و تجانس ساختاري، بلورها به يكديگر متصل مي شوند و حجيم مي گردند نتيجه امر تشكيل سنگ ادراري است.
اين تجانس مثلاً در بلورهاي «اگزالات كلسيم» و «اسيداوريك» موجود است. به اين دليل مي توان انتظار داشت كه اين دو بلور روي يكديگر سوار شوند (اپي تاكسي يعني همين) و سنگ سازي كنند.

 آگهي

به عكس، بين بلورهاي اسيداوريك و سيستين هيچ تجانسي وجود ندارد و نتيجتاً نمي توان انتظار روي هم سوار شدن (اپي تاكسي) آنها را داشت.
تشكيل سنگ چه حوادثي را به دنبال دارد؟
تشكيل سنگ ادراري برحسب اندازه، جنس و محل قرارگيري علايم گوناگوني را سبب مي شود و عواقب متفاوتي را دربر دارد.
۱ـ انسداد و توقف جريان ادرار
سنگ هاي ادرار مي توانند در «كاليس» (۳) (calice)، «محل اتصال حالب به لگنچه»، «محل عبور عروق لگني از روي حالب»، و بالاخره در «ناحيه ورود به مثانه» انسداد ايجاد كنند.
انسداد ممكن است موقت وگذرا يا طولاني و مقاوم باشد. نتيجه انسداد بخصوص اگر با عفونت همراه باشد، تحليل كليه و جراحت دايم آن است. گاهي عفونت بيشتر مي شود و خطراتي را به بار مي آورد. اگر عفونت حاصل در فضاي محدودي قرار گيرد، تشكيل حالتي موسوم به «آبسه» (۴) (abcess) مي كند.



زماني كه در مسير ادرار انسداد ايجاد شود، فشار درون حالب (۵) (ureter) لگنچه (۶) (pelvis) و كاليس ها افزايش مي يابد. اين افزايش به نوبه خود به لوله ها و بالاخره «گلومرول» (glumerle) منتقل مي شود، و زماني كه به ۲۵ ميلي متر جيوه مي رسد، توقف فرايندي حياتي موسوم به «پالايش گلومرولي» را به دنبال مي آورد. نتيجه اين امر توقف توليد ادرار و عواقب ناشي از آن است.
افزايش فشار درون كليه و توقف توليد ادرار به درازا نمي كشد و دريچه اطميناني در كليه وارد عمل مي شود. يعني شكاف هاي بسيار كوچكي در نسج كليه ها ايجاد مي شود كه سبب ورود ادرار به جريان «وريدي» يا «لنفي» (۸) (lymph) مي گردد.
باورود ادرار به جريان خون يا لنف، فشار لگنچه و گلومرول به ناگاه افت مي كند و ميزان پالايش گلومرولي دوباره افزايش مي يابد. درواقع در چنين شرايطي بيمار به داخل خون يا مجاري لنفي خود ادرار مي كند، كه به هرحال جنبه حياتي بسيار مهمي دارد.
كليه مبتلا شديداً متورم مي شود و وزنش افزايش مي يابد. در صورت انجام «IVP» در اين مرحله، ورود ادرار به داخل مجاري لنف و وريدها را مي توان رؤيت كرد. ماده حاجب در قسمت هاي سطحي كليه زنداني مي شود.
به لطف وجود چنين دريچه اطميناني، صدمه كليه در جريان انسدادهاي شديد به حداقل مي رسد و در صورتي كه عامل انسداد به موقع برطرف گردد، نجات كليه مقدور است.
اگرانسداد طولاني شود يا مورد توجه قرار نگيرد، «نفرون» (۹) (nephrone) ها بخصوص در قسمت مياني كليه مضمحل مي شوند و از بين مي روند. اين امر مي تواند سبب حالتي موسوم به «نكروزپاپي» (۱۰) (papillary necrosis) شود و «چرخه معيوبي» را درجريان انسداد ايجاد كند.
در انسداد، قبل از هر رويداد ديگري، كليه ها قدرت تغليظ ادرار را از دست مي دهند. و در صورت ادامه انسداد، ممكن است اين توان براي هميشه از بين رود. اين نكته بخصوص در پيرمرداني كه به «بزرگي پرستات» (BPH) مبتلايند، اهميت دارد. اين بيماران به دليل وجود انسداد مزمن مجاري ادرار قدرت تغليظ ادرار را از دست مي دهند و دچار قلت آب و نمك مي شوند. در برخورد با بيماران مزبور به اين نكته توجه داشت.
رنين هورموني است كه منشأ كليوي دارد. در اثر انسداد، بعضاً رنين ترشح مي شود و در نتيجه فشار خون عارض مي گردد.

اصولاً انسداد مسير و جريان ادرار مي تواند از علل ايجادكننده فشار خون محسوب شود.
«اريتروپويي تين» (۱۱) (erythropoitin) از ديگر هورمون هاي كليه است كه در امر خونسازي نقش مهمي دارد. در اثرانسداد، سوخت و ساز اين هورمون دچار اختلال مي شود. نتيجه امر، كم خوني و ضعف بيمار است. همانطور كه مي دانيد كم خوني از علايم هميشگي بيماري هاي مزمن و كهنه كليوي است؛ كه به دليل اختلال در سوخت و ساز اريتروپويي تين بروز پيدا مي كند.


توجه داشته باشيد كه حركت ادرار در مجاري ادراري تنها تحت تأثير نيروي جاذبه نيست. در حالب حركات مخصوصي به شكل كرم موسوم به «پريستاليسم» (۱۲) (peristalsis) وجود دارد كه ادرار را به سمت مثانه هدايت مي كند. در اثر افزايش فشار، حالب و لگنچه متسع مي شوند اين اتساع بر «حركات كرمي شكل» حالب اثر مي گذارد و آن را مختل مي سازد. به اين ترتيب حمل ادرار به مثانه اختلال پيدا مي كند. در چنين حالتي تنها فشار خود ادرار و نيروي جاذبه زمين عامل هدايت و حركت ادرار هستند. اگر روند انسدادي همچنان پابرجا بماند و فوراً براي رفع آن اقدام نشود، حالب كم كم كيفيت بافتي خود را از دست مي دهد و براي هميشه از اين حركات محروم مي شود.
اگر انسداد باعفونت همراه باشد، وضعيت خطرناك تري ظاهر مي شود. بخصوص اگر عامل عفوني وارد جريان خون شود و عفونت توليد كند. ورود عامل عفوني هم از طريق شكاف هاي ايجادشده در بافت كليه و هم از لابه لاي سلول هاي فاصله دار دستگاه ادراري متسع شده صورت مي گيرد.
دانشمندي اثر فشاري ادرار روي نفرون ها را به «چكشي از جنس آب» تشبيه كرده است. يعني ادامه انسداد كم كم نفرون ها را مضمحل و دچار تغييراتي مي كند كه بعضاً غيرقابل جبران هستند. اگر به اين روند عفونت نيز اضافه شود، مشكل نمايان تر مي شود و روند اضمحلالي بافت كليه شتاب مضاعف مي گيرد.
اصولاً تا زماني كه انسداد وجود داشته باشد، عفونت را نمي توان درمان كرد. به عنوان يك اصل هميشه بايد انسداد را بدواً برطرف كرد و سپس به درمان عفونت پرداخت.
در اثر انسداد، جريان ادرار متوقف مي شود، و محيط مناسبي براي رسوب عناصر موجود در آن مهيا مي شود. اصولاً در انسداد «چرخه معيوبي» با همكاري عفونت و سكون ادرار به وجود مي آيد، كه هريك ديگري را سبب مي گردد. در چنين شرايطي مهيايي وجود بعضي از باكتري ها بخصوص «پروتئوس» سبب سنگ سازي مي شود و مشكل را وخيم تر مي كند.
عفونت، در صورت طولاني شدن، بافت پوششي لگنچه و حالب را تحريك مي كند و تغييرات خاصي را در آن باعث مي شود. اين تغييرات مي تواند سالها بعد به سرطان تبديل شود. اصولاً نوع خاصي از سرطان هاي حالب و لگنچه را مربوط به حضور مداوم سنگ و عفونت و حاصل تغييرات بافتي ناشي از آن مي دانند.
۲ـ عفونت
سنگ كمين گاه خوبي براي عوامل عفوني محسوب مي شود. به علاوه، انسداد ناشي از سنگ سكون ادرار، زمينه ساز خوب ايجاد وگسترش عفونت است. با وجود سنگ عفوني، درمان عفونت ادرار بسيار دشوار و گاهي غيرممكن است؛ زيرا امكان دسترسي آنتي بيوتيك به درون سنگ وجود ندارد.
۳ـ تغيير بافتي
همانطور كه قبلاً نيز ذكر شد، در اثر حضور مداوم سنگ بخصوص اگر با عفونت همراه باشد، بافت پوششي حالب و لگنچه تغيير شكل مي دهد و مستعد ابتلا به سرطان مي شود. سرطاني كه از اين تغيير ايجاد مي شود، بسيار بدخيم و كشنده است.


.

ارسال اين صفحه به دوستان      صفحه چاپي
 

 اخبار پزشکی عمومی
   افزودنی های موجود در غذاهای آماده ، ناراحتی معده را به دنبال دارند
   كودكان باهوش‌تر در آينده گياهخوار مي شوند
   مصرف زرشک براي کبد مفيد است
   زياده‌روي در خوردن شكلات ممنوع
   دانه «خار مريم» در پيشگيري از افسردگي پيشگيري موثر است
   نقش پر اهمیت برنج در سلامت قلب و جلوگیری از حمله های قلبی
   عصاره موسير داراي اثرات ضد قارچي است
   هشدار درباره زیتون سیاه
   مصرف سیر کهنه می تواند به کاهش فشار خون بالا کمک کند
   مصرف چاي بعد از 50 سالگي خطر آرتروز در زنان را افزايش مي‌دهد
   خبرهای بيشتر

اعلانات مدير سايت

 
 آگهي

 
اخبار کوتاه
 
ارسال مقالات
ايران سلامت را صفحه خانگي خود کنيد
ایران سلامت را جز علايق خود بدانيد
تبليغات در سايت
خدمات وب در ايران سلامت

  صفحه نخست | انجمن هاي بحث و گفتگو | تلكس خبري | مقالات | اطلاعات دارويي

  ارتباط با ما | راهنما | وبلاگ مديريت | درباره مدير سايت

Copyright 1383-4 iransalamat.com , All rights reserved
استفاده از مطالب ، فقط با ذکر کامل منبع سايت مجاز مي باشد.
هرگونه تقليد و برداشت از طرح و قالب اين سايت ممنوع است و پيگرد قانونی دارد
 آگهي